IELTS, İngilizce yeterliğini ölçen sınavlar arasında dünyada en geniş kabul görenlerden biridir. Bu rehber sınavın nasıl işlediğini, hangi türünü seçmeniz gerektiğini ve puanınızı gerçekten yükselten çalışma biçimini anlatıyor.
Önce doğru türü seçin: Academic mi, General Training mi?
Academic, üniversite başvuruları ve mesleki kayıtlar (örneğin sağlık meslekleri) içindir. General Training ise göç başvuruları, iş ve mesleki eğitim içindir. İkisinin Dinleme ve Konuşma bölümleri aynıdır; Okuma ve Yazma bölümleri farklıdır.
Yanlış türü seçmek, sınav ücretini ikinci kez ödemek demektir. Başvuracağınız kurumun hangisini istediğini yazılı olarak teyit edin.
Bir de IELTS for UKVI vardır: İngiltere vize başvuruları için, aynı sınavın resmî olarak farklı kayıtlanan biçimidir. İçerik aynıdır, kayıt ve merkez şartları farklıdır.
Sınav nasıl işler
Dinleme (yaklaşık 30 dakika, 40 soru). Dört bölüm; her kayıt yalnızca bir kez çalınır. Zorluk giderek artar.
Okuma (60 dakika, 40 soru). Academic’te üç uzun akademik metin; General Training’te günlük metinlerle başlayıp uzun bir metinle biten yapı. Ek transfer süresi yoktur — cevapları doğrudan yazın.
Yazma (60 dakika, iki görev). Task 1 en az 150 kelime: Academic’te grafik/tablo/süreç betimleme, General’da mektup. Task 2 en az 250 kelime, ikisinde de deneme yazısı. Task 2 puanın üçte ikisini taşır, bu yüzden zamanı 20 + 40 dakika bölün.
Konuşma (11–14 dakika). Gerçek bir sınav görevlisiyle, üç bölüm: tanışma soruları; bir kart üzerine 1–2 dakika konuşma (1 dakika hazırlık); ve kart konusunun etrafında daha soyut bir tartışma.
Puanlama: 9 bandın anlamı
Her bölüm 0–9 arası bir bant puanı alır; genel puan dördünün ortalamasıdır ve en yakın yarım banda yuvarlanır. Kabaca: 6.0 çoğu lisans programının alt sınırı, 6.5–7.0 üniversitelerin sık istediği bant, 7.5+ rekabetçi programlar ve bazı mesleki kayıtlar.
Kurumların çoğu yalnızca genel puana değil, bölüm bazında alt sınıra da bakar: "genel 6.5, her bölümden en az 6.0" tipik bir koşuldur. Tek zayıf bölümünüz varsa genel ortalamanız yetse bile reddedilebilirsiniz.
One Skill Retake: birçok merkezde tek bir bölümü yeniden alma imkânı vardır — dördünü yeniden vermeden yalnızca yazma ya da konuşmayı tekrar edebilirsiniz. Kendi merkezinizde sunulup sunulmadığını ve başvuracağınız kurumun bu sonucu kabul edip etmediğini önceden sorun.
Puanı en çok yükselten dört şey
1. Yazmada düzeltilmiş pratik. Düzeltilmeyen deneme yazmak, hataları pekiştirir. Beş metni kendi başınıza yazmaktansa iki metni yazıp düzelttirmek daha çok işe yarar. Değerlendirme dört ölçüte bakar: göreve yanıt, tutarlılık, sözcük dağarcığı ve dilbilgisi doğruluğu. Bunları bilerek yazın.
2. Dinlemede tek dinleyiş alışkanlığı. Kayıt bir kez çalınır, bu yüzden çalışırken de bir kez dinleyin. İkinci kez ancak cevapları kontrol ederken dinleyin ve kaçırdığınız yeri metinden bulun.
3. Okumada zaman yönetimi. Çoğu aday bilgisizlikten değil, yetiştirememekten puan kaybeder. Metnin tamamını okuyup sonra soruya bakmak yerine, önce soruları okuyup metinde aranan bilgiyi taramak neredeyse her zaman daha hızlıdır.
4. Konuşmada uzunluk. Kısa cevap en sık yapılan hatadır. "Do you like reading?" sorusuna "Yes" demek puan kaybettirir; sebep, örnek ve karşılaştırma ekleyin. Susmak yerine dolambaçlı anlatmak her zaman daha iyidir.
Türkçe konuşanların tipik zorlukları
Türkçede artikel (a/an/the) yok, bu yüzden yazmada en sık kaybedilen puanlar buradan gelir. İkinci sık hata zaman uyumu: Türkçede geçmiş anlatımı tek bir zamanla kurulabilirken İngilizce present perfect ile simple past ayrımını sürekli ister.
Buna karşılık Türkçe konuşanlar konuşma bölümünde genellikle iyidir; asıl kayıp, çekingenlikten kısa cevap vermektir.
Farsça konuşanlar için not
Farsçada da artikel sistemi farklıdır ve aynı sorun yazmada görülür. Ayrıca Farsça yazı geleneği uzun ve süslü cümleyi değerli sayar; IELTS Task 2 ise açıklık ister. Kısa, net, tek fikirli paragraflar daha yüksek puan alır.
Sekiz haftalık plan
1. hafta: Tam bir deneme sınavı çözün ve dört bölümün bandını ayrı yazın. Hedefinizle aradaki fark, zamanınızı nasıl böleceğinizi söyler.
2–5. hafta: En zayıf iki bölüme günde 40 dakika, diğerlerine 20 dakika. Haftada iki Task 2 yazın ve düzelttirin.
6–7. hafta: Konuşma için her gün 10 dakika kendinizi kaydedip dinleyin — duraksadığınız yerleri işaretleyin. Okuma ve dinlemeyi artık hep süre tutarak çözün.
8. hafta: Sınav saatinde, tam süreyle bir deneme. Sınav günü yorgunluk sürpriz olmasın.
Nereden başlamalı
Hangi seviyede olduğunuzu bilmiyorsanız önce bir seviye testi yapın — LexUnio’da 13 dil için ücretsiz ve sonucu CEFR ölçeğinde verir. IELTS bandı ile CEFR kabaca örtüşür: B2 yaklaşık 5.5–6.5, C1 yaklaşık 7.0–8.0.
LexUnio bir sınav kurumu değildir ve resmî belge vermez; sınav British Council ve IDP merkezlerinde yapılır. Bizim işimiz sizi o sınava hazırlamak.