A1, B2, C1… Dil kurslarında, iş ilanlarında ve vize koşullarında sürekli karşınıza çıkan bu kodlar Avrupa Konseyi’nin ortak ölçeğidir: CEFR (Türkçede genellikle Avrupa Ortak Dil Çerçevesi). Amacı basit ama önemlidir: "iyi derecede İngilizce" gibi belirsiz bir ifadeyi, herkesin aynı şekilde anladığı bir ölçüye çevirmek.
Ölçek dile özgü değildir. Almanca B1 ile Fransızca B1 aynı yeterlik düzeyini anlatır, bu yüzden Goethe, telc, ÖSD, DELF ve IELTS gibi farklı sınavların sonuçları birbiriyle karşılaştırılabilir.
Altı seviye ve her birinin gerçekte anlamı
A1 — Başlangıç. Kendinizi tanıtabilir, nereli olduğunuzu söyleyebilir, basit sorular sorup yanıtlayabilirsiniz. Karşınızdaki yavaş ve net konuşursa anlarsınız. Almanya’ya eş vizesinde istenen olağan seviye budur.
A2 — Temel. Alışveriş, yol tarifi, çalışma saatleri gibi somut günlük konuları anlar, basit cümlelerle anlatabilirsiniz. Hâlâ hazır kalıplara dayanırsınız.
B1 — Eşik. Buradan itibaren dil "işe yarar" hale gelir: seyahatte çıkan durumların çoğunu çözebilir, ilgi alanınızdaki konularda bağlantılı bir metin üretebilir, bir olayı ya da hedefi anlatabilirsiniz. Alman vatandaşlığı başvurusunda ve birçok meslek eğitiminde ölçüt genellikle B1’dir.
B2 — İleri. Soyut konuları da takip edebilir, ana dili konuşanlarla iki taraf da zorlanmadan sohbet edebilirsiniz. Üniversitelerin çoğunun istediği alt sınır burasıdır.
C1 — Yetkin. Uzun ve zorlu metinleri anlar, düşüncelerinizi kelime aramadan akıcı biçimde ifade edersiniz. Akademik ve profesyonel ortamlarda rahatsınız. Tıp ve hukuk gibi alanlarda sık istenir.
C2 — Ustalık. Duyduğunuz ve okuduğunuz hemen her şeyi zorlanmadan anlarsınız. Bunun "ana dil gibi" demek olmadığını bilin: C2, ana dili konuşanların da her zaman ulaşmadığı bir kullanım düzeyini tanımlar; kimlik değil beceri ölçer.
Ne kadar sürer?
Yayımlanmış kılavuzlar kabaca şu aralıkları verir: A1 için 70–100 saat, A2 için toplam 180–200, B1 için 350–400, B2 için 500–600, C1 için 700–800 ve C2 için 1000’in üzerinde ders saati.
Bu sayıları hedef değil, büyüklük fikri olarak okuyun. Gerçek süre üç şeye göre çok değişir: ana dilinizin hedef dile yakınlığı (bir Türk için Azerice ile Japonca aynı emeği istemez), günlük düzenliliğiniz ve dilin içinde yaşayıp yaşamadığınız. Aynı 400 saat, Almanya’da yaşayan biri için B1’i geçerken, haftada bir kursa giden biri için A2’de kalabilir.
En sık yapılan hata: seviye atlamak
A2 oturmadan B1’e geçmek, insanların B1’de takılmasının en bilinen sebebidir. Sebebi şu: A2’nin eksikleri B1’de kaybolmaz, sadece görünmez hale gelir ve her cümlede küçük hatalar olarak geri döner. B1 sınavından kalanların çoğu B1 konularını bilmediği için değil, A2 temeli gevşek olduğu için kalır.
Pratik ölçüt: bir seviyeyi bitirdiğinizi, o seviyenin deneme sınavından rahatça geçtiğinizde anlarsınız — kurs kitabını bitirdiğinizde değil.
Hangi seviyeye ihtiyacınız var?
Bu soruyu hırsınız değil hedefiniz belirler. Tipik olarak: aile birleşimi vizesi A1, birçok iş ve meslek eğitimi B1, sağlık meslekleri B2, üniversite B2 veya C1. Ama bu genellemedir — başvuracağınız kurumun resmî koşulunu okuyun.
Gereğinden yüksek bir seviyeye hazırlanmak yalnızca zaman ve para kaybıdır. Üniversite B2 istiyorsa C1 için altı ay daha çalışmak, o altı ayı başvuru yapmadan geçirmek demektir.
Sınav bantları CEFR’a nasıl oturur?
Kabaca: IELTS 5.5–6.5 aralığı B2’ye, 7.0–8.0 aralığı C1’e karşılık gelir. Goethe ve telc sertifikaları zaten doğrudan CEFR seviyeleriyle adlandırılır (Zertifikat B1 gibi), bu yüzden dönüştürme gerekmez.
Bir belgenin geçerlilik süresi olabilir: birçok kurum dil belgesinin son iki yıl içinde alınmış olmasını ister. Sınava girme zamanınızı başvuru takviminize göre planlayın.
Kendi seviyenizi nasıl bulursunuz?
En hızlı yol bir seviye testidir. LexUnio’daki test 13 dil için ücretsizdir ve sonucu doğrudan CEFR ölçeğinde verir; ardından bulunduğunuz noktadan devam eden A1–C2 dersleriyle çalışabilirsiniz.
Sonucu gördüğünüzde şaşırırsanız, bu normaldir: çoğu kişi okuma ve dinlemede kendini olduğundan yüksek, konuşmada olduğundan düşük tahmin eder. Ölçüm tahminden iyidir; nereye çalışacağınızı da o söyler.