🎧 LexUnio Podcast · ترکی آذربایجانی
Sağlam vərdişlər: Yuxu, qida və idman
سطح A1 · 19 دقیقه
Aysel və Elvin gündəlik həyatımızda sağlam yuxu, düzgün qidalanma və müntəzəm idmanın əhəmiyyətini sadə və maraqlı şəkildə izah edir.
واژههای این قسمت را با درسها و کارتهای واژگان تمرین کن.
درسهای رایگان را شروع کنمتن کامل
Aysel: Salam, LexUnio podkastına xoş gəlmisiniz!
Elvin: Salam, mən Elvin. Bu gün mövzumuz “Sağlam vərdişlər: Yuxu, qida və idman”.
Aysel: Bölməmizin birinci hissəsi “Yuxu və istirahət”.
Elvin: Yaxşı, gəlin yuxu haqqında danışaq.
Aysel: Gecə yuxusu bədənimiz üçün çox vacibdir.
Elvin: Hə, yetərli yuxu sağlam qalmaq üçün əsasdır.
Aysel: Gündə neçə saat yatmaq lazımdır?
Elvin: Yetkin insanlar üçün 7‑8 saat yuxu tövsiyə olunur.
Aysel: Mən hər gecə 6 saat yuxu alıram.
Elvin: Bəlkə bir az daha yatmaq faydalı olar.
Aysel: Bəzən gecə işləmişəm və çox yorulmuşam.
Elvin: O zaman istirahət daha vacib olur.
Aysel: Gecə yuxusuna necə hazırlaşmaq olar?
Elvin: Yataq otağını sakit və qaranlıq etmək kömək edir.
Aysel: Telefonu yatağa yaxın qoymaq yaxşı deyil, düzdür?
Elvin: Düzdür, ekrandan işıq beyinimizi oyadır.
Aysel: Mən gecə kitab oxumağı sevirəm.
Elvin: Kitab oxumaq rahatlaşdırır və yuxuya kömək edir.
Aysel: Hər gün eyni saatda yatmaq da önəmlidir.
Elvin: Bəli, bədənimiz bir ritmə alışır.
Aysel: Səhər saat 7‑də oyandığımda necə hiss edirəm?
Elvin: Əgər kifayət qədər yatmısınızsa, enerjili olursunuz.
Aysel: Bəzən səhər yuxusuz qalmaq çətindir.
Elvin: O zaman gün ərzində qısa fasilələr etmək faydalı ola bilər.
Aysel: Məsələn, 10 dəqiqəlik dincəlmək?
Elvin: Bəli, gözləri bağlayıb dərin nəfəs almaq kömək edir.
Aysel: Yuxu zamanı bədənimiz nə edir?
Elvin: Bədənimiz bərpa olur, əzələlər istirahət edir.
Aysel: Beyin də yeni məlumatları yadda saxlayır.
Elvin: Düzdür, yuxu yaddaş üçün vacibdir.
Aysel: Gecə yuxusunu pozan şeylər nələrdir?
Elvin: Kofein, çoxlu su içmək, səs-küy.
Aysel: Mən axşam çay içirəm, amma kofein var.
Elvin: Çayda az kofein var, amma çox içmək yuxunu poza bilər.
Aysel: Nə vaxt çay içmək daha yaxşıdır?
Elvin: Axşamdan əvvəl 2‑3 saat əvvəl içmək daha uyğundur.
Aysel: Yatmadan əvvəl su içmək də vacibdir?
Elvin: Az su içmək yaxşıdır, çox isə yataqda qalxmağa səbəb ola bilər.
Aysel: İdman haqqında da danışaq.
Elvin: İdman gün ərzində enerjili qalmağa kömək edir.
Aysel: Amma gecə idman etmək yuxuya təsir edə bilər?
Elvin: Bəli, ağır məşq yatmadan bir neçə saat əvvəl edilməlidir.
Aysel: Mən axşam 6‑da yürüyüşə çıxıram.
Elvin: Yürüyüş yüngül bir məşqdir, yuxuya mənfi təsiri yoxdur.
Aysel: Hər gün neçə dəqiqə idman etməliyik?
Elvin: A1 səviyyəsində 20‑30 dəqiqə kifayətdir.
Aysel: Mən evdə yoga etməyi sevirəm.
Elvin: Yoga rahatlayır və yuxuya hazırlayır.
Aysel: Bəzən günortada qısa istirahət edirəm.
Elvin: Günortada 15 dəqiqə dincəlmək faydalıdır.
Aysel: Yuxu və istirahət haqqında ən vacib məsləhət nədir?
Elvin: Nizamlı yatmaq və rahat bir mühit yaratmaq.
Aysel: Mən də rahat yastıq və yorğan almalıyam.
Elvin: Bəli, rahat yataq yuxunu yaxşılaşdırır.
Aysel: Sizin yuxu rutininiz necə?
Elvin: Mən hər axşam 10‑da yatağa gedirəm, kitab oxuyuram.
Aysel: Mən də bu rutini sınayacağam.
Elvin: Gecə yuxusu üçün bir neçə sadə addım:
Aysel: 1. Ekranları bağlamaq, 2. Otağı qaranlıq etmək, 3. Rahat nəfəs almaq.
Elvin: Və ən əsası, vaxtında yatmaq.
Aysel: Bu məsləhətlər çox faydalıdır.
Elvin: Gəlin dinləyicilərimizə də bu barədə suallar verək.
Aysel: Əziz dinləyicilər, yuxu haqqında suallarınızı bizimlə paylaşın.
Elvin: Biz cavablandırmaqdan məmnun olarıq.
Aysel: İndi isə bir az musiqi dinləyək və istirahət edək.
Elvin: Bu günkü bölümümüz burada bitir.
Aysel: Növbəti bölümdə “Qida və sağlam pəhriz” mövzusunu danışacağıq.
Elvin: Dinlədiyiniz üçün təşəkkür edirik.
Aysel: Sağ olun, yaxşı istirahət edin!
Elvin: Gecəniz xeyir!
Aysel: Gəlin, bu bölümdə sağlam qidalanma haqqında danışaq.
Elvin: Bəli, gündəlik yemək planı necə olmalıdır?
Aysel: İlk öncə, səhər yeməyi vacibdir. Səhər yeməyində protein və lif olmalıdır.
Elvin: Məsələn, yumurta, pendir, tam buğda çörəyi?
Aysel: Düzdür, həm də bir az meyvə əlavə etmək olar.
Elvin: Banandan, alma, ya da portağaldan?
Aysel: Bəli, meyvə vitamin mənbəyidir.
Elvin: Gün ərzində su içmək də önəmlidir, deyilmi?
Aysel: Hə, ən azı 8 stəkan su içmək tövsiyə olunur.
Elvin: Su içmək həzmə kömək edir, doğru?
Aysel: Bəli, həm də dərini nəmləndirir.
Elvin: Növbəti, nahar zamanı nə yemək yaxşıdır?
Aysel: Naharda protein, tərəvəz və karbohidrat balansı olmalıdır.
Elvin: Məsələn, toyuq göğsü, salat, düyü?
Aysel: Tamamilə doğru. Düyü yerinə kinoa da seçilə bilər.
Elvin: Kinoa daha çox lif verir, deyil?
Aysel: Bəli, lif həzm sistemini gücləndirir.
Elvin: Ya da makaron?
Aysel: Tam buğda makaronu daha sağlamdır, çünki lif miqdarı yüksəkdir.
Elvin: Tərəvəzlərdən hansılar daha faydalıdır?
Aysel: Brokoli, kök, ispanaq, pomidor və bibər yaxşı seçimdir.
Elvin: Rəngli tərəvəzlər vitaminləri müxtəlifdir, düzdür?
Aysel: Düzdür, müxtəlif rənglər fərqli antioksidantlar daşıyır.
Elvin: Yeməklərə yağ əlavə etmək lazımdır?
Aysel: Bəli, amma sağlam yağlar seçmək vacibdir. Məsələn, zeytun yağı, avokado.
Elvin: Qızartma yağları deyil, çünki çox doymuş yağdır?
Aysel: Doğrudur, doymuş yağların istehlakı məhdudlaşdırılmalıdır.
Elvin: Qida porsiyaları necə ölçülür?
Aysel: Bir boşqabın yarısını tərəvəzlə, çeyrekini proteinlə, qalan çeyrekini karbohidratla doldurmaq yaxşı bir qaydadır.
Elvin: Yəni, yarısı salat, çeyrek toyuq, çeyrek düyü?
Aysel: Tam olaraq belə. Bu nisbət enerji səviyyəsini sabit saxlayır.
Elvin: Şirin yeməklərdən tamamilə imtina etməliyik?
Aysel: Tam imtina deyil, ölçülü istehlak etmək daha məqbuldur.
Elvin: Bir dilim tort ya da bir parça şokolad?
Aysel: Hə, həftədə bir iki dəfə kiçik bir porsiya kifayətdir.
Elvin: Şəkərli içkilərdən də çəkinmək lazımdır, düzdür?
Aysel: Bəli, çünki şəkərli içkilər boş kalori verir və çəki artımına səbəb ola bilər.
Elvin: Su, bitki çayı, ya da təbii meyvə suyu daha yaxşıdır?
Aysel: Su və bitki çayı ən təmiz seçimdir. Meyvə suyu da yaxşıdır, amma əlavə şəkər əlavə edilməməlidir.
Elvin: Yemək vaxtlarını da nizamlamalıyıq?
Aysel: Bəli, gün ərzində 3 əsas yemək və 1-2 kiçik ara yemək idealdır.
Elvin: Ara yemək nə ola bilər?
Aysel: Bir ovuc qoz, yoğurt, ya da meyvə dilimi.
Elvin: Qoz kimi quru yemişlər yaxşı yağ mənbəyidir, düzdür?
Aysel: Düzdür, omega‑3 yağ turşuları ehtiva edir.
Elvin: Hə, amma miqdarı nə qədər olmalıdır?
Aysel: Gündə təxminən 30 qram, yəni bir çəllək kifayətdir.
Elvin: Fast food yeməkdən uzaq durmaq çətindir, bəzən lazım olur.
Aysel: Hə, bəzən məcburiyyət yaranır. O zaman daha sağlam seçimlər etmək lazımdır.
Elvin: Məsələn, qızarmış toyuq əvəzinə ızgara toyuq?
Aysel: Tamamilə doğru. Qızartma yerinə qril və ya sobada bişirmək daha yaxşıdır.
Elvin: Salatlarda yağlı souslardan qaçmaq?
Aysel: Bəli, limon suyu, az zeytun yağı və balzam sirkəsi kifayətdir.
Elvin: Porsiya ölçüsü üçün əlcədən istifadə edirik?
Aysel: Hə, əl ölçüsü sadə bir üsuldur. Bir ovuc protein, bir ovuc tərəvəz, bir ovuc karbohidrat.
Elvin: Bu metod uşaqlara da öyrədilə bilər, düzdür?
Aysel: Bəli, uşaqlar da bu şəkildə qidalanma vərdişlərini qazana bilərlər.
Elvin: Həftəlik menyu hazırlamaq faydalıdır?
Aysel: Çox faydalıdır. Planlaşdırma ilə alış-verişi də asanlaşdırır.
Elvin: Alış-verişdə taze məhsulları seçmək vacibdir?
Aysel: Bəli, təzə meyvə və tərəvəzlər daha çox vitamin saxlayır.
Elvin: Həmçinin, mövsümi məhsulları seçmək daha ucuz olur.
Aysel: Düzdür, mövsümi tərəvəzlər daha ləzzətlidir.
Elvin: Qidaların saxlanma qaydaları da önəmlidir.
Aysel: Bəli, yeməkləri düzgün soyuducuda saxlamaq, çürüklənməni qarşısını alır.
Elvin: Qida israfını azaltmaq üçün nələr edə bilərik?
Aysel: Artıq yeməkləri soyudub sonrakı gün istifadə etmək, porsiyaları düzgün ölçmək.
Elvin: Həmçinin, tərəvəzləri dondurmaq da bir üsuldur.
Aysel: Doğru, dondurulmuş tərəvəzlər də qidalıdır.
Elvin: Fast food restoranlarında daha sağlam seçimlər var?
Aysel: Bəli, salat, ızgara ət, tam buğda çörəyi kimi variantlar mövcuddur.
Elvin: Bir az duz əlavə etmək də lazım olur, deyilmi?
Aysel: Duz miqdarı gündə 5 qramdan çox olmamalıdır.
Elvin: Bu, qan təzyiqini tənzimləyir, düzdür?
Aysel: Bəli, çox duz yüksək təzyiqə səbəb ola bilər.
Elvin: Qida etiketlərini oxumaq da vacibdir.
Aysel: Doğru, tərkibindəki şəkər, duz və yağ miqdarına baxmaq lazımdır.
Elvin: Aşağı yağlı süd və yoğurt seçmək yaxşıdır?
Aysel: Bəli, kalsium və protein ehtiyacını qarşılayır, yağ miqdarı azdır.
Elvin: Qırmızı ət çox yeməmək tövsiyə olunur, düzdür?
Aysel: Hə, həftədə iki dəfə qədər məhdudlaşdırmaq kifayətdir.
Elvin: Balıq, toyuq və paxlalı bitkilər protein mənbəyi kimi istifadə oluna bilər.
Aysel: Tamamilə doğru. Balıq omega‑3 verir, paxlalılar liflə zəngindir.
Elvin: Bitki mənşəli proteinlər də əhəmiyyətlidir, məsələn, mərcimək?
Aysel: Bəli, mərcimək, noxud, fasulye yaxşı alternativlərdir.
Elvin: Hər gün eyni yeməyi yeməkdən qaçmaq lazımdır?
Aysel: Çeşidlilik qidalanmanın balansını təmin edir.
Elvin: Hə, fərqli qidalar müxtəlif mikroelementlər verir.
Aysel: Nəhayət, yuxu və idmanla birlikdə qidalanma sağlam həyat tərzinin üç əsasını təşkil edir.
Elvin: Bu bölümdə danışdıqlarımızı gündəlik həyatımıza tətbiq etmək vacibdir.
Aysel: Bəli, kiçik addımlarla başlayaq, məsələn, səhər yeməyində bir parça meyvə əlavə etmək.
Elvin: Və suyu daha çox içmək.
Aysel: Hər gün bir az daha sağlam seçim etmək, uzun müddətdə böyük fərq yaradır.
Elvin: Dinləyicilərimiz də bu məsləhətləri öz həyatlarında sınasınlar.
Aysel: Növbəti bölümdə idmanın faydalarını danışacağıq.
Elvin: Bunu gözləyirəm, çünki idman da qidalanma kimi vacibdir.
Aysel: O zaman, bu günkü sağlam qidalanma mövzusunu buraxaq.
Elvin: Çox sağ olun, Aysel!
Aysel: Siz
Elvin: Gəlin idman haqqında danışaq.
Aysel: Bəli, idman sağlamlıq üçün çox önəmlidir.
Elvin: Hər gün 30 dəqiqə yürüş etmək kifayətdir.
Aysel: Yürüş etmək asandır, heç bir avadanlıq lazım deyil.
Elvin: Səhər vaxtı havanın təzə olması da kömək edir.
Aysel: Səhər idman etmək enerji verir.
Elvin: İdman etmədən əvvəl sadə isınma edin.
Aysel: Məsələn, əlləri yuxarı qaldırmaq, başı yüngül döndərmək.
Elvin: İsinma əzələləri hazırlayır və zədələnmə riskini azaldır.
Aysel: İdman sonrası da uzanmaq vacibdir.
Elvin: Uzun müddət oturmaq əzələləri sərtləşdirir.
Aysel: Hər gün bir az hərəkət etmək, oturmaqdan daha yaxşıdır.
Elvin: Evdə də sadə məşqlər var.
Aysel: Məsələn, oturub ayaqları qaldırmaq.
Elvin: Və ya divara qarşı itələmək.
Aysel: Bu məşqləri televizor izləyərkən də edə bilərsiniz.
Elvin: Hər gün 5 dəqiqə belə faydalıdır.
Aysel: İdman üçün dostlarla birlikdə də məşq etmək əyləncəlidir.
Elvin: Birlikdə idman motivasiyanı artırır.
Aysel: Dostlarla yürüşə çıxmaq da gözəl olur.
Elvin: Parkda top oynamaq da bir növ idmandır.
Aysel: Top oyunu həm əyləncəli, həm də aktivdir.
Elvin: İdman zamanı su içməyi unutmayın.
Aysel: Bədən susuz qalarsa yorğun olur.
Elvin: Gündə ən azı iki stəkan su içmək yaxşıdır.
Aysel: İdmandan əvvəl yüngül qəlyanaltı yemək də faydalıdır.
Elvin: Məsələn, bir alma və ya bir az yoğurt.
Aysel: Çox yağlı və şirin qidalar idman zamanı çətinlik yarada bilər.
Elvin: İdman sonrası proteinli qidalar əzələləri bərpa edir.
Aysel: Məsələn, yumurta, pendir, ya da balıq.
Elvin: Hər kəsin bədəni fərqlidir, özünü dinləmək lazımdır.
Aysel: Bəzi insanlar səhər, bəziləri axşam idman etməyi sevir.
Elvin: Özünüz üçün ən uyğun vaxtı tapın.
Aysel: Hədəf qoymaq da motivasiyanı artırır.
Elvin: Məsələn, həftədə üç dəfə 30 dəqiqə yürüş.
Aysel: Hədəfi kiçik tutmaq daha asandır.
Elvin: Kiçik hədəfləri yerinə yetirdikcə özünüzü daha yaxşı hiss edirsiniz.
Aysel: Hər həftə bir az daha çox etmək mümkündür.
Elvin: İdman planı hazırlamaq faydalıdır.
Aysel: Həftəlik cədvəl çəkmək kömək edir.
Elvin: Cədvəldə günləri və məşq növlərini qeyd edin.
Aysel: Beləliklə, nəyə görə idman etdiyinizi unutmursunuz.
Elvin: İdmanın faydaları arasında çəki kontrolu da var.
Aysel: Çəki idarə etmək üçün kalori yandırmaq lazımdır.
Elvin: Məşq zamanı bədən daha çox kalori yandırır.
Aysel: Amma yemək də balanslı olmalıdır.
Elvin: İdmanla yanaşı, düzgün qidalanmaq vacibdir.
Aysel: Çoxlu tərəvəz və meyvə yemək tövsiyə olunur.
Elvin: Doyurucu, lakin yüngül yeməklər seçin.
Aysel: Fast food və şirniyyatları azaldın.
Elvin: Hər gün bir az hərəkət etmək uzun müddətli fayda verir.
Aysel: Bu, ürək-damar sistemini gücləndirir.
Elvin: Ürək sağlamlığı üçün idman vacibdir.
Aysel: Həm də stressi azaldır.
Elvin: İdman zamanı bədən endorfin adlı hormonlar istehsal edir.
Aysel: Endorfinlər insanı xoşbəxt edir.
Elvin: Bu səbəbdən idman edərkən özünüzü daha yaxşı hiss edirsiniz.
Aysel: Gündəlik rutinə idmanı daxil etmək çətin deyil.
Elvin: Kiçik addımlarla başlamaq kifayətdir.
Aysel: Məsələn, lift yerinə pilləkən çıxmaq.
Elvin: Bu da gündəlik aktivliyi artırır.
Aysel: Evdə oturarkən ayaqları qaldırmaq da yaxşıdır.
Elvin: Hər gün bir neçə dəqiqə bu məşqləri etmək kifayətdir.
Aysel: İdman üçün xüsusi geyim və ayaqqabı geymək də rahatlıq verir.
Elvin: Amma hər hansı rahat paltar da işləyə bilər.
Aysel: Ən əsası rahat olmaqdır.
Elvin: İdman zamanı nəfəs almağa diqqət edin.
Aysel: Dərin nəfəs alma oksigeni artırır.
Elvin: Nəfəs alma texnikası məşqin effektivliyini artırır.
Aysel: Bunu öyrənmək üçün video dərslər izləyə bilərsiniz.
Elvin: YouTube-da çox sadə məşq videoları var.
Aysel: Onları evdə rahatlıqla təkrarlaya bilərsiniz.
Elvin: Hər məşqdən sonra bədəni dinləmək vacibdir.
Aysel: Əgər yorğunluq hiss edirsinizsə, bir az istirahət edin.
Elvin: Zorlamadan, öz tempinizdə davam edin.
Aysel: Uzun müddət davamlı məşq etmək daha yaxşı nəticələr verir.
Elvin: Hər gün kiçik addımlar atmaq böyük dəyişiklik yarada bilər.
Aysel: İdman həm bədəni, həm də zehni gücləndirir.
Elvin: Zehni sağlamlıq üçün də idman tövsiyə olunur.
Aysel: Yuxu keyfiyyəti idmanla yaxşılaşır.
Elvin: Nizamlı idman yuxuya kömək edir.
Aysel: Gecə çox yeməkdən və kofeindən çəkinin.
Elvin: İdmandan sonra bədən yorğun olur, amma daha tez yuxuya gedir.
Aysel: Beləliklə, yuxu saatlarınız daha sabit olur.
Elvin: Nəticədə gündəlik enerji səviyyəniz yüksəlir.
Aysel: İdmanla birlikdə su balansını da qoruyun.
Elvin: Hər gün su içmək vücudu təzələyir.
Aysel: İdman üçün ən uyğun günlər həftənin istənilən günü ola bilər.
Elvin: Hər gün eyni vaxtda məşq etmək vərdiş yaradır.
Aysel: Bu vərdişi qırmamaq üçün motivasiya tapmaq lazımdır.
Elvin: Musiqi dinləmək məşqi daha əyləncəli edir.
Aysel: Sevdiyiniz mahnıları seçin və ritmlə hərəkət edin.
Elvin: Ritmlə hərəkət etmək koordinasiyanı artırır.
Aysel: Koordinasiya gündəlik həyatda da faydalıdır.
Elvin: Məsələn, dərinliyi görmək və ya nəsə tutmaq.
Aysel: İdman həm də özünə inamı artırır.
Elvin: Hər bir məşqdən sonra özünüzü tərifləyin.
Aysel: "Mən bunu bacardım!" demək motivasiyanı yüksəldir.
Elvin: Uşaqlar üçün də sadə idman oyunları təklif edə bilərsiniz.
Aysel: Ailə ilə birlikdə idman etmək bağları gücləndirir.
Elvin: Beləliklə, sağlamlıq bütün ailəyə yayılır.
Aysel: Biz də gündəlik idman vərdişimizi paylaşdıq.
Elvin: Ümid edirəm ki, dinləyicilərimiz də başlayacaq.
Aysel: Hər gün bir az hərəkət etmək böyük fayda gətirir.
Elvin: Sizin də sağlamlığınıza diqqət yetirəcəyinizə inanırıq.
Aysel: Növbəti bölümdə başqa bir mövzu ilə görüşənədək.
Elvin: Sağ olun, yenidən dinləyin!
گوش دادی. حالا آنچه میشنوی را جملهبهجمله بنویس.
تمرین دیکته →Azərbaycanca A1
Addım-addım Azərbaycan dili — yeni başlayanlar üçün
$۱۰ · سطح A1 · ۶۳ صفحه
خرید →